AlsahBlog

MARDÝN- Sevgili Latife Tekin'in, Ayþe Arman'la yaptýðý çok ses getiren röportajýna, olumlu- olumsuz bir dolu tepki geldi. Doðru söylemek gerekirse, bu tepkilerin dayandýðý maddi zemin olanca kavi ve sürekli istismar edilmiþ olmasý hasebiyle de,"manipülasyona" açýk bir aralýkta seyrediyordu. Ancak statükodan taraf aydýn ve siyasetçilerin pekala iþine de gelen/gelmiþ þu arý kovaný gibi meselelerimize yeni bir ufuk kazandýrdýðý da aþikardý Latife Hanýmýn söyledikleri. Ayþe Arman röportajýna gelen tepkiler için,"Neler düþünüp hissetti?" Latife Tekin ve "Bu röportajda eksik yada havada kalmýþ ifadeler söz konusu muydu?"

Bu iki yazýlý soruyla kapýsýný çaldýk bizde. Sað olsun kýrmadýlar, bizim için Nobel'i fazlasýyla hakketmiþ bu güzel aydýn insan. Yazar ve okurlarýmýzdan gelen eleþtirileri bir bütün olarak yanýtlayýp göndermiþ ve "Bu yaz hep birlikte Gümüþlükte buluþuruz belki…" teklifinde bulunmuþ... Bu ince davet için, "Neden olmasýn" deyip teþekkürlerimizi iletiyoruz. Yazar ve okurlarýmýza da iyi okumalar diliyoruz.

***

Teþekkür ederim Metin, tepkileri okurken Salinger'in o harika romaný Gönülçelen'i anýmsadým doðrusunu istersen, roman, þu sözlerle bitiyor, 'Sakýn kimseye bir þey anlatmayýn. Herkesi özlemeye baþlýyorsunuz sonra.' Ayþe Arman, bir yýl önce, Muinar'ýn yayýmlandýðý günlerde yaptýðým söyleþilerden yola çýkarak bana sorular yöneltti, uzunca bir söyleþiydi, o soruyu da sordu evet, neden Kürt hareketinin içinde aktif olarak yer almadýðýmý, annem Kürt olduðu halde neden sesimi yükseltmediðimi… Söyleþinin ikinci bölümünde bazý kýsaltmalar yapýlmýþ, havada kalmýþ ifadeler var röportajda, kimlik üzerinden politika yapmak ve aþk hakkýnda konuþtuklarýmýz uzun olduðu gerekçesiyle kesilmiþ, Ayþe Arman, bunu bana telefon ederek bildirdi, yapacak bir þey yoktu artýk, gazete baskýya girmek üzereydi…

Ben politik bir yazar olduðumu, politik romanlar yazdýðýmý düþünüyorum, ilk kitabým Sevgili Arsýz ölüm, 1983 yýlýnda basýldý, anneme adadýðým bu romanýn arka kapak yazýsýndan bir alýntý yapmak istiyorum izninle… ' Annemin yüreði yaralý, garip bir kadýn olduðunu kim söyledi bana þimdi unuttum, okuyup yazar, dikiþ diker, iðne yapar, Kürtçe ve Arapça bilirdi, köye gelen çingenelere adýný duymadýðým yerleri, insanlarý sorardý. Onun geçmiþini aranýp durmasý çocukluðuma bulaþan ilk acýydý…' Yirmi beþ yýl önce, ilk kez okur karþýsýna çýkan genç bir yazar olarak Kürtçe'yi selamlamýþým, þimdi gurur hoþluðuyla anýmsýyorum bunu, Ýdeefixe okurlarýna önerdiðim, 'Kürt Edebiyatýna giriþ için on temel eser, Ayþe Arman'la yaptýðýmýz söyleþiden önceydi, Yeniperspektif yazarlarýnýn ve okurlarýnýn bilmesini isterim, ben bu çeþit soruþturmalarý pek yanýtlamýyorum, önerilen kitaplara göz atarken, Kürt Edebiyatýnýn yokluðu dikkatimi çekti, Türk yazarlarýnýn seçip önerdiði kitaplar deðerli yazarlarýn kitaplarýydý kuþkusuz ama bizim edebiyatçýlarýmýzýn Kürt edebiyatý diye bir þeyin varlýðýndan bihaber olduklarýný þaþkýnlýkla fark ettim…

Pelin Özer'in yazdýðý Latife Tekin Kitabý'nda annemle nasýl kýrýk, kederli bir iliþkim olduðunu anlattým, annem ilk gençlik yýllarýnda ailesini kaybetmiþ, ve konuþmaya konuþmaya dilini unutmaya baþlamýþtý neredeyse, köyümüzden birkaç köy uzakta, Adý Sýðgýn olan bir köyde Kürt aileler yaþýyordu o yýllarda, oralara nasýl geldiklerini merak edip düþünecek yaþlarda deðildim, annem Kürtçe konuþmaya susadýkça biz o köyün yolunu tutardýk, Sose Hala, Rýzgo Emmi, Kürt Hüseyin, hâlâ o köydeler… Annem Sýðgýn'da, anlamadýðým bir dilde konuþan garip bir kadýn olup çýkýyordu iþte, tanýnmaz, bilinmez bir varlýða dönüþüyordu, yabancýlýyordum annemin havasýný, ürkütücü bir durumdu benim için, annemin dilini öðrenemedim ne yazýk ki, babamýn diliyle yazdým romanlarýmý, Ayþe Arman'a, 'Annem Kürt'tü ama babam da Türk'tü, eve dair anýlarýmýzý bölemeyiz…' derken, o uzak zamaný düþünüyordum, yaþadýklarýmdan bana kalan þey bölünemez ýþýksý duygular… Babamýn diliyle yazdýðým halde ben kendimi pek öyle Türk de hissetmem açýkçasý, bilinmeyen bir sayýklama ülkesinde doðmuþum gibi aidiyet duygum zayýftýr…

Benimle yapýlmýþ daha ilk söyleþilerde dile getirdiðim þeyler bunlar, kurduðum yazý dilinin müziði, annemin dilinin müziði, onun Kürtçe'si kulaðýmda bir sýzýnýn müziðine dönüþmüþ zamanla, duyuyorum o dili, ritmi var, ama sözcükleri yok… Kürtlerle akrabalýðým daðlara bakýp derinden bir ahh ediþ, iç çekiþ akrabalýðý, bu akrabalýðýn benim için, þurasý diyebileceðim bir ülkesi yok, politik sözcüklerle ifade edilebilir bir düþüncesi yok, annemin kokusuyla zihnimde parlayan belli belirsiz bir coðrafyasý var sadece…

Sizler için, bu bizim yurdumuz, topraðýmýz deyip tutunabileceðiniz bir yer, bir yeryüzü parçasý var, ama annem anlamadýðým bir dilde sayýklayarak dünyada yersiz yurtsuz býrakmýþ beni, sizin sahip olduðunuz þeyden mahrum kaldýðýmý söylemek istiyorum, annemin yitirmiþ olduðu o ülke benim için yakalanmaz bir çocukluk anýsý; Kürt politik hareketiyle doðrudan iliþkilenmemi gerektirecek, elle tutulabilir bir gerçekliði yok, nasýl bir romancý olduðumu anlatmak istemiyorum þimdi, ben olmayan bir yerden yazmaya baþladým, olmayan bir yerden baþlayan bir hayat hikayesi kurdum kendime ve olmayan bir yerden konuþtuðumu hissederek kurdum cümlelerimi, kaçýnýlmaz olarak kimliklerin yok edilmesi gerektiðine dair bir duygu tortulaþtý içimde.

Kendimi özgürleþme mücadelesi veren insanlarýn yanýnda hissediyorum, elbette, savaþkan insanlarýn kimliklerinden kurtulmak isteyeceklerine dair çocuksu bir ümitle dolu olduðum için böyledir bu… Sevgili Mehmet Atlý, 'Yanýnda olmakla, yanýnda olduðunu hissetmek ayný þey mi?' diye soruyor haklý olarak, bence bir politik hareketin içinde deðilseniz, düpedüz dýþýndasýnýz demektir, o zaman da ancak iþte bir sempati dili kurabilirsiniz, sempatizan denen insanlarýn dilinin de, nerede durduðunu söyleyen bir dil olmasý gerekir, bu benim insanlarýn hayatlarýna, hayat hikayelerine duyduðum saygýyla ilgili bir hassasiyet, böylesi hassasiyetler de durduk yerde oluþmaz insanda, yýllar önce, daha genç bir yazarken, hapis arkadaþlarýmýn kýz kardeþleri, anneleriyle Metris'in, Saðmalcýlarýn kapýsýna giderdim, içerden haber yollarlardý bana, 'Bizim hikayemizi yazmasýn diye, çünkü onlar kendi hikayelerini kendileri yazacaklar, olmasý gereken de budur, hikaye sevgisi, hikaye terbiyesi olmalýdýr bir yazarda, baþkalarýnýn hikayesini çalmak aklýmdan geçmez, bunun nasýl bir terbiye olduðunu anlatmam uzun sürer þimdi, meyve hýrsýzlamak gibi baþkalarýnýn hikayesi de çalýnabilir, anlardým ne demek istediklerini, ben hikayeleri dalýnda olgunlaþmýþ sahipsiz meyvelere benzetiyorum, kime kýsmet olacaðý bilinmez hikayelerin yani, söyleyeceðim þey tuhaf gelebilir belki ama, politik mücadelelerin de zamanla birer hikayeye dönüþtüðünü, dönüþeceðini düþünebiliriz, bunu böyle hissedip bir duyarlýlýk, farkýndalýk oluþturmuþsanýz koparmak istemezsiniz o meyveyi, sahibine býrakýrsýnýz…

Bence insan ancak iyileþtirebileceði acýlar konusunda konuþtuðunda inandýrýcý olabilen bir varlýk, sýzýsýný çekmediði bir acýnýn bilgisine eremiyor, eðer erebiliyor olsaydý, barýþ ve mutluluk içinde yaþýyor olurduk þimdi dünyada, onca söz havaya savrulup gitmezdi…

Sizin bir ülkeniz var, savaþýr devlet de kurabilirsiniz tabii ki, ama ben devletlerin olmadýðý bir dünyada yaþamak istiyorum, ne mutlu varlýðýnýza, sizler bir hareketi yükseltecek kadar çoksunuz… Þu tren metaforu tatsýz bir metafor bence de, Ayþe Arman'la konuþurken nasýlsa aklýma geldi birden, Orhan Pamuk böyle bir þey söylemiþti, yazarlar trenlere atlamalý mýdýr, trenlerden inmeli midir, hayat boyu tartýþsak içinden çýkamayýz sanýrým, eleþtirileri okurken anladým ki, sizlerin aþaðý atýlmayacaðýnýz bir treniniz varmýþ, hiç düþünmeden topunuzu birden sevenleri treninize alýp kucaklayabilir, baðrýnýza basýp aðýrlayabilirsiniz, böyle bir politik lüksünüz var, bu lüksün de keyfini çýkarmanýzý isterim, hakkýnýzdýr öyle ya, sizin üstünüzden baþkalarý çýkarýrken… Ama ben bazý Türkleri ve bazý Kürtleri sevebilirim ancak, ne Türk milletini, ne Kürt milletini topluca sevmek yok kaderimde…

Söz uzuyor gördüðün gibi Metin, sorunu kýsaca yanýtlamak isterdim, ama ne yapalým ki, söz dediðin uzar böyle, sözün doðasýnda vardýr uzamak, þu son zamanlarda sýk sýk düþünüyorum bunu, söze karþý bir þey yapýlabilir mi acaba, siz yurdu olanlar, ve benim gibi kendini yersiz yurtsuz hissedenler, hep birlikte fazlasýyla söze boðulduk sanki, sanmýyorum ama söze karþý duran bir politik hareket yükselir mi ki…

Ýlk gençliðimden bu yana, doðada kendiliðinden var olan her þeye karþý içimde bir sýcaklýk, insanýn yaptýðý her þeye karþý da büyük bir soðukluk, inançsýzlýk, kuþku var, insanýn yapýp yarattýðý þey dil bile olsa böyle bu, durup gökyüzüne bakýyorum, özgürlük sözcüðünün ferahlatýcý, mutlu bir sözcük olduðu kesin ama, nasýl bir özgürlük istediðimiz, özgürlük diye haykýrýrken ne demek istediðimiz konusunda tam olarak anlaþabilmiþ deðiliz… Romanlarýmý yada geçmiþte yaptýðým söyleþileri okumuþ olanlar, ta baþýndan beri dile karþý konuþtuðumu bilirler, Diyarbakýr'da beþ altý yýl önce yaptýðým konuþmanýn baþlýðý, 'Yoksulluk ve Masumiyet'ti, Dil ve masumiyet.. Demiþtim ki, Ana dilinizde konuþup yazmak için savaþ verirken masumiyetinizi de yitirebilirsiniz!.. Aradan onca zaman geçmiþ olmasýna karþýn, salonda nasýl bir sessizlik oluþtuðunu unutmuþ deðilim, buz gibi bir sessizlik, nefret dolu bakýþlar… Özgürlük için ayaklanan Kürtler, neden iki adým ötelerindeki Ermenistan'ýn Metsamor nükleer santralýna karþý seslerini yükseltmiyorlar peki? Ege'de balýklar öldüðünde, ormanlar yanýp kavrulduðunda neden susuyorlar, susmuyorlarsa bile neden ben sustuklarý duygusuna kapýlýyorum? Ben sesimi sizlerin sesine katamamýþ olabilirim, ama sizlerin benim sesimin ne baðýrdýðýna karþý bir duyarlýlýðýz var mý ki, ya da ne ölçüde var? Ben dünyanýn canlý olduðunu, -gerçekten canlý olduðunu! soluk alýp verdiðini düþünüyorum, bombalar patladýðýnda sadece insanlar ölüyor diye üzülmüyorum, daðlar can çekiþiyor, kayalar, ovalar inliyor diye de üzülüyorum, ve ancak iþte eko anarþistlere, eko feministlere kendimi yakýn hissediyorum, sizin coðrafyanýzdan böyle bir Kürt hareketi fýþkýrýrsa hiç düþünmeden, yanýnda deðil, taa içinde yer alabileceðimi söylemek isterim… Dünyaya böyle bir bakýþým var, canlý cansýz ayrýmý yapmadan dünyanýn yanýnda saf tutmamýz gerektiðini düþünüyorum…

Eylülde Diyarbakýr'a gelirken uçaðýn penceresinden yaþadýðýnýz topraklarý seyrettim, öyle ýþýklý, öyle ýrmaklý, yeþil görünüyordu ki… Kürt bulut hareketinin taa içinde olmak isterim, Kürt yaðmur hareketinin, Kürt gün batýmýnýn, Dicle kanyonun, Kürt yýldýzlara bakarak damlarda uyumanýn mutluluðuna eriþmek isterim… Geri dönüp geçmiþe baktýðýmda, yirmili yaþlarýmdan bu yana, -tatsýz ama kullanýþlý bir metafor yine de - birer birer bütün trenlerden aþaðý atlamýþ olduðumu görüyorum, benim yolculuðum hiç kimse olmaya doðru sürüp giden bir yolculuk; vahþi doðanýn ortasýnda, kimliksiz bir yabani kesilip öyle yaþamak isteyen bir insanýn yolculuðu, ne Kürtçe, ne Türkçe, ne Ýngilizce, ne Arapça, ne de… ne de Masaice filan bilmek istemezdim, dilim çýðlýk, ýslýk dili olsaymýþ keþke…

Þu örtünme meselesine gelirsek, insan dokumacýlýðý öðrenmeden önce baþýna ne sarýyordu diye sorsam, baþýný örten Müslüman kadýnlarla alay mý etmiþ olurum sence?

Düþüncelerimizin on binlerce yýl önceye süzülmesinin, binlerce yýl sonraya uçmasýnýn bir sakýncasý var mý? Düþünceler uçup savrulmaz mý zaten, kim kavrayabilmiþ düþünce rüzgârýný… Telefonda bana izlediðini söylediðin þu Türban konusunun tartýþýldýðý, Tarafsýz Bölge programýndan dönerken, Ýstanbul Bodrum uçaðýnda, baþýmý cama yaslayýp þöyle hislendim, 'Dünya dediðimiz yer, belki de bir uzay meyvesidir, yani üstünde gezinip de topraðýna bastýðýmýzý düþündüðümüz yer, bir uzay meyvesinin çekirdeðidir belki de, biz o meyvenin etini kemirip çürüten kurtçuklarýz…' Öyle olmadýðýný kim söyleyebilir ki...

Þu ün konusunda da birkaç cümle kurmak zorunda hissediyorum kendimi, ünlü þahsiyetler majör konularda laf ettiklerinde öznedirler, hakkýnda konuþtuklarý insanlar da nesne… 'Kürtlere ayýp etmiþ olurdum derken, böyle bir þey söylemek istiyordum yani, adam gibi bir yazar, kendisine uzatýlan mikrofonlardan orta yere seslenirken, yýllar yýllar boyunca mücadele vermiþ bir halký dekor haline getirip getirmediðini düþünmelidir, söylediðim gibi medya aracýlýðýyla konuþuyorsak ünlü kiþi öznedir, o ünlü kiþi de bunun böyle olduðunu pekâla bilir…

Çýðlýk çýðlýða Kürtlere destek veren aydýnlarýmýzýn göçük altýnda kalan Kürt yada Türk iþçiler, alýnýp satýlan Kürt yada Türk, Rus kadýnlar hakkýnda susup durmalarý ne tuhaftýr, yani bu ünlü varlýklar, ateþi harlanmýþ fýrýnlara atýlarak hayatý yok edilen insanlara neden hepimizin iþitebileceði bir sesleniþle destek vermiyorlar? Sokak çocuklarýndan, katý atýk iþçilerinden, karanlýk caddelerde býçaklanan travestilerden altýn cümlelerini neden esirgiyorlar, farkýnda mýsýn bilmiyorum ama ýsrarla esirgiyorlar!

Salinger'ýn dediði gibi, ne söylesem bir þeylerin eksikliðini hissedip herkesi özlemeye baþlayacaðým, sorduðun sorulardan epeyce uzaklaþtým, yüz yüze konuþmak varken… Veda etmek zor geliyor þimdi, olumlu, olumsuz düþüncelerini, eleþtirilerini yazan tüm arkadaþlara sevgilerimi gönderiyorum, bu yaz hep birlikte Gümüþlükte buluþuruz belki, Yeniperspektif yazarlarýný, okurlarýný kardeþlikle selamlýyorum, Latife Tekin.

(Bu özel röportaj, kurucusu olduðum www.yeniperspektif.com sitesi için yapýldý)